Hoogbegaafd

Hoogbegaafd

De kracht van de 5 overprikkelbaarheden van Dabrowski

Doet het pijn als je schrijffouten ziet? Kun je niet stoppen totdat iets is gelukt zoals jij het in je hoofd hebt. Raak je geïrriteerd als de chipzak aan de verkeerde kant is geopend? Of ben je altijd in gedachten gezonken over allerlei onderwerpen? Krimp je inéén als iemand vals zingt?

Reageer jij in sommige gevallen anders dan de mensen om je heen, gecombineerd met een aantal checks zoals

  • Je hebt een heel sterk rechtvaardigheidsgevoel.
  • Je werkt het liefst alleen.
  • Anderen kunnen je vaak niet volgen.
  • Je ziet snel oplossingen voor problemen.
  • Je stelt hoge eisen, vooral aan jezelf.
  • Je vraagt je regelmatig af of dit het nu is.
  • Je hebt een hekel aan iets moeten doen waar je het nut niet van inziet.
  • Je hebt veel innerlijke onrust.

... dan kan Dabrowski's overexcitabilities mogelijks een interessant onderwerp zijn voor jou

Kazimierz Dąbrowski was een Poolse psycholoog, psychiater en arts. Hij is het best bekend voor zijn theorie van “positieve desintegratie” en de theorie van de overexcitabilities (overprikkelbaarheid).

Als hoogbegaafde kan je één of meer van die overexcitabilities hebben. Deze kunnen dan of een zegen of een vloek zijn. Het is daarom heel belangrijk om ze te herkennen bij jezelf en goed te weten wat ze inhouden. Zo kan je de kracht ervan ontdekken. Daarnaast kan je zo ook de valkuilen herkennen als je in door slaat. gaat.

Psychomotorisch overprikkelbaarheid

Dit wordt voornamelijk gekenmerkt door hoge niveaus van energie. Je bent constant in beweging. Je hebt minder slaap nodig, zelfs als baby sliep je minder dan ander kinderen. Je kunt lange dagen werken zonder moe te worden.

Bij kinderen heb je nogal eens een verkeerde diagnose van ADHD. Maar terwijl ze actief kunnen zijn, zijn ze behoorlijk in staat tot gerichte concentratie, tenzij ze onvoldoende mentaal gestimuleerd worden. 

Kenmerken onder druk :

  • Dwangmatig organiseren
  • Competitief zijn
  • Voorkeur voor snelle actie en sport
  • Slapeloosheid
  • Intense gedrevenheid (neigt naar ‘Workaholisme’)
  • Anderen kunnen je heel overweldigend vinden.

Te leren:

  • Een 8 is goed genoeg. Om er voor te zorgen dat je op al je taken een 10 scoort kost je veel tijd. Deze tijd heb je niet altijd. De stress die je ervaart als een 10 niet mogelijk is weegt niet op tegen een goed.
  • Inhibitie, ongewenst gedrag te remmen. Leer jezelf om jezelf te kunnen stoppen. Mijn lijf geeft aan behoefte te hebben aan eten, drinken of rust. Ik stop mijn ‘dit moet echt nu’ en doe wat mijn lijf nodig heeft.

Zintuigelijke overprikkelbaarheden.

Je ervaart een verhoogd bewustzijn van alle vijf de zintuigen: zien, ruiken, proeven, aanraken en horen. Je wilt niet gekust worden. Je wordt ziek van de geur van bepaald voedsel. Je krijgt bepaalde gerechten niet gegeten. Als een plaatje niet in het midden staat de drang om het te verplaatsen niet kunnen laten. Ieder geluidje willen kunnen plaatsen.

  • Waardering van schoonheid, hetzij teksten, muziek, kunst of natuur, inclusief de liefde van voorwerpen zoals sieraden
  • Gevoelig voor geuren, smaken of texturen van voedingsmiddelen
  • Gevoeligheid voor vervuiling
  • Tastbare gevoeligheid (gehinderd door het aanvoelen van sommige materialen op de huid, kledinglabels)
  • Noodzaak of verlangen naar comfort.

Te leren:

  • Er zijn meerder manieren om een opdracht vorm te geven. Als je samenwerkt kun je niet het deel van de ander opnieuw vormgeven voor je het inlevert. Je hebt te accepteren dat het document niet jouw standaard heeft.
  • Dat je leidinggevende of docent niet jouw standaard haalt, hiervoor hoef je niet uit relatie te gaan met de persoon. Leer in relatie te blijven, ook als de ander je niet begrijpt of het anders doet dan jij.

 

Intellectuele overprikkelbaarheid

Je brein draait overuren. Je ervaart een enorme, bijna onstilbare honger naar kennis. Je hevt honderden vragen bij een onderwerp. Je hebt een behoefte aan inzicht, begrijpen en waarheid.

  • Diepgaande nieuwsgierigheid
  • Liefde voor kennis en leren
  • Liefde voor probleemoplossing
  • Heel actieve geest: intens nieuwsgierig, gretige lezer
  • Ze gaan graag langdurige intellectuele uitdagingen aan
  • Analytisch en onafhankelijk denken
  • Concentratie, vermogen om intellectuele inspanning te behouden

Te leren:

  • Leg je brein af en toe stil. Leer je brein stil te leggen. Zeker als je vastloopt en geen oplossing vind kan het helpen heel iets anders te gaan doen. Gamen lost dit vaak niet op, bel een vriend. Ook al weet je dat hij je probleem niet kan oplossen. Praten erover helpt.
  • Ga sporten. Vind een sport die bij je past.
  • Accepteer dat je niet op al je vragen antwoord kunt vinden. Weet dat je jezelf veel meer vragen stelt dan een gemiddeld persoon. Leer te stoppen ‘voor nu is het genoeg’.

 

Verbeeldings overprikkelbaarheid

Je bent een snelle denker en hebt een enorme verbeeldingskracht. Je bent heel visueel en maakt vaak gebruik van beelden en metaforen in je taal. Je hebt een sterk vermogen tot gedetailleerde en levendige visualisaties en je bent inventief en fantasievol. Je verbeeldingskracht kan ervoor zorgen dat ze ook alle mogelijke rampscenario’s heel levendig kunt voorstellen. De meeste angsten komen voor uit de vele vragen die je jezelf stelt bij iets dat staat te gebeuren.

  • Verhoogd spel van verbeelding met rijke associaties van beelden en indrukken
  • Levendige dromen
  • Angst voor het onbekende
  • Goed gevoel voor humor
  • Dagdromen
  • Gedetailleerde visualisatie

Te leren:

  • Omgaan met angsten (faalangst)
  • Omgaan met rampscenario’s met name het stoppen en keren hiervan.
  • Omgaan met fouten maken.
  • Omgaan met teleurstelling als iets niet lukt zoals je het voor ogen had.

 

Emotionele overprikkelbaarheid.

Je bent emotioneel gevoelig. Deze overprikkelbaarheid verwijst naar de intensiteit en complexiteit van de emoties. Emoties zijn lastig met je brein op te lossen. Je voelt sterk aan wat de emoties van anderen zijn en het is lastig om je er niet mee te identificeren. Mensen met een sterke emotionele overprikkelbaarheid worden soms ten onrechte verondersteld een stoornis of andere emotionele problemen te hebben.

  • Uitdagingen van emotie
  • Angst
  • Gevoelens van schuld en verantwoordelijkheidszin
  • Gevoelens van ontoereikendheid en minderwaardigheid
  • Tijdigheid en verlegenheid
  • Eenzaamheid
  • Bezorgdheid voor anderen
  • Een verhoogd gevoel van goed en kwaad of onrecht en hypocrisie (schijnheiligheid)
  • Sterke herinnering aan gevoelens
  • Problemen bij aanpassen aan verandering
  • Depressie
  • Behoefte aan veiligheid
  • Lichamelijke reactie op emoties (buikpijn veroorzaakt door angst, bijvoorbeeld)

Te leren:

  • Emotieregulatie is een vaardigheid, dit kun je leren.
  • Herkennen van disproportionele reactie op een gewone situatie.
  • Jezelf gerust te stellen.
  • Rule number 6. Leer relativeren.

 

Maak van je gevoeligheden je kracht

Weten is het begin van alle wijsheid. Deze vijf overprikkelbaarheden zijn je kracht en dagen je uit. Leer ze op de voor jou juiste manier in te zetten dan zul je groeien en halen ze je niet meer onderuit.

Raak je toch gefrustreerd dan ben je waarschijnlijk in één van je valkuilen gevallen. Kijk onder welke overprikkelbaarheid dit valt en bedenk, voel wat je te leren hebt.


Afdrukken   E-mailadres

Related Articles